Kennisbank · Onderhoud
Smeedwerk onderhouden: zo blijft het mooi
Goed afgewerkt smeedwerk vraagt weinig. Was het een- of tweemaal per jaar af met water en milde zeep, werk beschadigingen in de coating tijdig bij en houd scharnieren en sloten soepel. Binnenwerk met olie of was behandelt u af en toe opnieuw.
Ontwerpvisualisatie — dakterrashekwerk in de stijl van de smederij
In het kort
Weinig onderhoud, wel aandacht
Smeedwerk is gemaakt om generaties mee te gaan. Hoeveel onderhoud het vraagt, hangt vooral af van de afwerking. Buitenwerk dat thermisch is verzinkt en daarna gepoedercoat — bij ons de standaard — heeft genoeg aan een schoonmaakbeurt en een korte controle per jaar. Geschilderd smeedwerk en binnenwerk met een natuurlijke afwerking vragen iets meer aandacht.
Hieronder leest u per afwerking wat u zelf kunt doen, waar u op let bij de jaarlijkse controle en wanneer het tijd is voor herstel.
Buitenwerk
Verzinkt en gepoedercoat smeedwerk
Bij een dubbellaags systeem beschermt het zink het staal tegen roest, en geeft de poedercoating kleur en een tweede beschermlaag. Dat maakt het onderhoud eenvoudig: het komt neer op drie dingen.
Gebruik bij het schoonmaken geen schuurmiddelen, oplosmiddelen of staalwol, en houd een hogedrukreiniger op afstand. Wat de coating beschadigt, maakt het smeedwerk kwetsbaarder.
-
Afwassen
Was het smeedwerk een- of tweemaal per jaar af met lauw water, een milde zeep en een zachte borstel of spons, en spoel na met schoon water. Woont u dicht bij zee of aan een drukke weg, doe het dan liever twee keer per jaar: zout en vuil tasten de coating op den duur aan.
-
Beschadigingen bijwerken
Een kras of een afgeslagen plek is snel gebeurd. Het zink eronder beschermt het staal dan nog een tijd, maar laat zo’n plek niet jaren zitten: maak hem schoon en droog, en werk hem bij met een geschikte lak in dezelfde kleur.
-
Scharnieren en sloten
Smeer scharnieren en draaipunten een keer per jaar met een geschikt vet of olie, en behandel sloten met een slotenspray. Kijk meteen of de poort soepel draait, nergens aanloopt en goed in het slot valt.
Eén keer per jaar
De jaarlijkse controle
Een vast moment helpt, bijvoorbeeld in het voorjaar. Loop het smeedwerk dan rustig na:
- De coating — zijn er krassen, afgebladderde plekken of roestpuntjes, vooral onderaan en rond lassen en bevestigingen?
- Scharnieren en slot — draait de poort soepel, loopt hij nergens aan en valt het slot netjes in?
- Bevestiging — zitten palen, ankers en bouten nog vast, en staat alles nog recht?
- De onderkant — houd die vrij van aarde, blad en begroeiing; vocht dat blijft hangen, belast de afwerking.
- Verbindingen — zijn er losse onderdelen of scheurtjes in lassen of kragen?
- Na de winter — spoel strooizout af van hekwerk en poorten langs de stoep of de oprit.
Ziet u iets wat u niet vertrouwt? Stuur ons gerust een foto; dan zeggen wij u of het bijwerken volstaat of dat er meer nodig is.
Binnenwerk
Olie, was en blank staal
Voor binnen werken wij ook met een natuurlijke afwerking: lijnzaadolie of bijenwas op het staal. Dat geeft een warme, zachte glans waarin de hamerslagen zichtbaar blijven, maar beschermt minder dan een coating. Daarom is het een afwerking voor binnen, bijvoorbeeld voor meubels en interieurstukken.
Afstoffen met een droge, zachte doek is meestal genoeg; gebruik geen water of schoonmaakmiddel. Ziet het oppervlak er dof of droog uit, breng dan een dunne laag olie of was aan en wrijf die na een korte inwerktijd goed uit. Een klein roestplekje op blank staal verwijdert u voorzichtig met fijne staalwol, waarna u de plek opnieuw behandelt.
Patina
Patina, messing en brons
Gepatineerd smeedwerk heeft een bewust gekleurd oppervlak. Maak het alleen droog of met een licht vochtige doek schoon en gebruik geen agressieve middelen; een dunne laag was helpt de patina te beschermen.
Messing en brons krijgen vanzelf een donkerder patina. Die beschermt het metaal en hoort bij het karakter. Wilt u de glans terug, dan kan dat met een geschikt poetsmiddel — maar de patina laten ontstaan is net zo goed een keuze.
Verf
Geschilderd smeedwerk
Geschilderd smeedwerk zonder zinklaag vraagt meer aandacht dan verzinkt en gepoedercoat werk. Controleer het jaarlijks op beschadigingen en op plekken waar roest onder de verf kruipt, en werk die direct bij. Na een aantal jaren is een nieuwe verflaag nodig; hoe snel, hangt af van de verf, de ligging en het weer.
Is oud geschilderd smeedwerk aan een grote beurt toe, dan kan het bij een restauratie ook alsnog worden verzinkt en gepoedercoat — als het smeedwerk zich daarvoor leent.
Herstel
Wanneer restauratie nodig is
Soms is onderhoud niet meer genoeg. Dat ziet u aan:
- roest die onder de coating of verf doorkruipt en blaasjes of schilfers geeft;
- losse of gebroken onderdelen, zoals krullen, spijlen of speerpunten;
- een poort die is gaan hangen, aanloopt of niet meer goed sluit;
- oud smeedwerk onder zoveel lagen verf dat de vorm verloren is gegaan.
Dan is restauratie een goede stap. Wij ontroesten en reinigen het smeedwerk, herstellen of smeden ontbrekende delen opnieuw in dezelfde vormtaal en geven het een nieuwe afwerking — waar mogelijk verzinkt en gepoedercoat. Ook kleinere reparaties en onderhoud nemen wij graag uit handen.
Lees meer over de restauratie van smeedwerk. Gaat het om een monument? Dan gelden eigen regels voor herstel.
Verder lezen
Smeedwerk dat blijft
Herstel, nieuw sierhekwerk of een poort op maat — en meer uit de kennisbank.
Onderhoud en herstel
Is uw smeedwerk aan herstel toe?
Stuur ons een paar foto’s van het hekwerk, de poort of de balustrade. Wij kijken wat er nodig is — van een kleine reparatie tot een volledige restauratie — en u krijgt persoonlijk antwoord van Lucas.
Vrijblijvend · persoonlijk antwoord van Lucas